KARTKI MAZURSKIE

2008 Styczeń Nr 1 (55) Rok IX
Biuletyn Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Olsztynie

 

MTE przed wyborami
O książkach

Księża Diecezji Mazurskiej KE-A w latach 1981-1990

Ks. Jerzy Below
Ks. Marian Bienioszek
Ks. Franciszek Czudek
Ks. Erwin Jurczok
Ks. Waldemar Kurzawa
Ks. Piotr Mendroch
Ks. Krzysztof Mutschmann
Ks. Piotr Sitek
Ks. Witold Twardzik
Ks. Marek Jerzy Uglorz
Ks. Piotr Żwak

Prezentuję kolejnych duchownych ewangelickich. Tym razem są to księża, którzy rozpoczęli posługę duszpasterską na Mazurach w latach 1981-1990. Nakreślone sylwetki przypominają, że niektórzy odbywali w Diecezji Mazurskiej jedynie praktykę, a inni pozostali na długie lata i nadal pełnią swoją służbę duszpasterską. Wśród duchownych są też tacy, którzy przeszli już na emeryturę. Co ciekawe, w wielu przypadkach, jak widać po rozległości zajęć, księża nie ograniczają się tylko do pełnienia opieki duszpasterskiej, ale włączali i włączają się w prace na rzecz całego miejscowego środowiska.

Zdaję sobie sprawę, że zaprezentowane sylwetki można uzupełniać, poprawiać. Mało tego, chciałbym, aby tak się stało. Liczę zatem na odzew z poszczególnych parafii. Z drugiej zaś strony, gdy przeglądam opracowane już sylwetki ewangelickich księży po 1945 roku (a założyłem sobie, że doprowadzę je do końca XX wieku), mam świadomość, że przez poznanie losów duchownych poznajemy też pośrednio losy społeczności mazurskiej. W ten sposób nie tylko wzbogacamy naszą historię, ale i przywracamy jej pamięć.

Erwin Kruk

 

 

Ks. Erwin Jurczok

Urodził się 26 lutego 1939 r. Ordynowany był 10 czerwca 1962 r. Administrował parafią w Rynie, a filiałem była kaplica w Sterławkach Wielkich. Zanim przyjechał do Rynu, był administratorem parafii w Kaliszu wraz z placówkami kościelnymi w Kazimierce Nowej, Koźminku, Prażuchach i Sobiesękach, a także duchownym (od 1962) w Międzyborzu i administrastorem parafii w Sycowie wraz ze Starą Hutą.

Na Mazurach rozpoczął pracę kościelną od lipca 1986 roku, otrzymując mianowanie na administratora parafii w Rynie. Dwa lata później, zgodnie z protokołem zgromadzenia parafialnego z dnia 27 listopada 1988 r., biskup Janusz Narzyński w dniu 15 grudnia 1988 r. zatwierdził wybór ks. Erwina Jurczoka na stanowisko proboszcza Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Rynie.

Po paru latach, ze względu na przypadłości zdrowotne duchownego, utrudniające mu pełnienie obowiązków duszpasterskich, władze kościelne zawiesiły go w pracy na stanowisku proboszcza. Odtąd przez pewien czas administratorem parafii w Rynie został ks. Franciszek Czudek z Mikołajek. Tymczasem ks. Jurczok czynił starania, by powrócić na zajmowane wcześniej stanowisko. Dlatego ks. Czudek - przychylając się do próśb zainteresowanego - w styczniu 1996 r. zwrócił się do władz kościelnych o odwołanie go z funkcji administratora. W tym samym czasie biskup Jan Szarek, przychylając się do prośby ks. Erwina Jurczoka, postanowił go przywrócić do pracy na stanowisku proboszcza z dniem 1 lutego 1996 r., ale pod warunkiem, że dotrzyma on zobowiązań zawartych w jego piśmie. Biskup zobowiązał przy tym zwierzchnika Diecezji Mazurskiej do systematycznego nadzoru pracy proboszcza w Rynie. Tak upłynęły dwa lata. Wtedy władze kościelne przyjęły do wiadomości prośbę ks. Erwina Jurczoka z Rynu, zawartą w piśmie z dnia 6 marca 1998 r. w sprawie wcześniejszego przejścia na emeryturę, i podjęły uchwałę o przeniesieniu księdza z dniem 1 lipca 1998 r. w stan spoczynku. Zobowiązały przy tym Radę Diecezjalną do płacenia składki emerytalnej do czasu osiągnięcia pełnego wieku emerytalnego przez ks. Erwina Jurczoka.

Emerytowany duchowny mieszka w Rynie.

 

Ks. Marian Bienioszek

Urodził się 27 sierpnia 1957 r. Ordynowany był 7 lutego 1982 r. Z dniem ordynacji został wikariuszem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mrągowie z siedzibą w Sorkwitach. W parafii sorkwickiej przebywał już wcześniej, gdy jako student Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej odbywał praktykę kościelną. Jako najmłodszy duchowny otrzymał (od lipca 1982) mianowanie na duszpasterza młodzieżowego Diecezji Mazurskiej.

Wikariuszem w parafii sorkwickiej był do 1984 r. Wtedy na to miejsce przybył ks. Krzysztof Mutschmann, a ks. Marian Bienioszek został skierowany do Włocławka. Był tam wikariuszem, a potem administratorem parafii.

Od 1988 jest proboszczem w Siemianowicach Śląskich. Gdy przybył do tej parafii, ewangelicy mieli tu tylko kaplicę. Ksiądz Bienioszek rozpoczął starania o odzyskanie kościoła ewangelickiego w Siemianowicach, który po wojnie władze przekazały Siostrom Wizytkom. W niedzielę 16 stycznia 2000 r. podczas nabożeństwa ekumenicznego dawny kościół ewangelicki został znowu przekazany Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Siemianowicach.

 

 

Ks. Jerzy Below

Urodził się 14 lipca 1959 r. Ordynowany był 24 listopada 1985 r. Jeszcze przed ordynacją, w czerwcu 1985 r. bp Narzyński skierował do niego pismo: "deleguję Pana do pomocy w pracy parafialnej ks. Januszowi Jaguckiemu na terenie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Suwałkach". Z dniem ordynacji, jako wikariusz diecezjalny, został duszpasterzem w Suwałkach. Jego praca kościelna w Diecezji Mazurskiej trwała do 31 grudnia 1986 r.

Dostał skierowanie do parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Bielsku, będąc wikariuszem sprawującym opiekę duszpasterską w Czechowicach-Dziedzicach. Z czasem został administratorem parafii w Czechowicach-Dziedzicach.

Od wielu lat ks. mgr Jerzy Below należy do duchownych zatrudnionych w ponadparafialnych jednostkach kościelnych. Jest dziennikarzem, od 1997 r. redaktorem naczelnym dwutygodnika "Zwiastun", wychodzącego obecnie pod nazwą "Zwiastun Ewangelicki" oraz redaktorem w Ośrodku "Augustana", gdzie oprócz ogólnopolskiego dwutygodnika wydawane są: Kalendarz Ewangelicki, modlitewniki, Śpiewnik Ewangelicki, agendy, programy i podręczniki do nauczania kościelnego oraz liczne książki, a od roku 2003 także nowy ogólnopolski kwartalnik "Przegląd Ewangelicki".

Ks. Jerzy Below jest wiceprzewodniczącym Wydziału ds. Komunikacji Luterańskich Kościołów Mniejszościowych w Europie (KALME) działającego przy Światowej Federacji Luterańskiej.

 

 

Ks. Krzysztof Mutschmann

Urodził się 30 marca 1959 r. w Toruniu. Ordynowany był 29 czerwca 1986 r. Jest proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Sorkwitach, która jest jedyną parafią wiejską na Mazurach. Już trzecią kadencję sprawuje funkcję radcy diecezjalnego Diecezji Mazurskiej. Przez dwie kadencje był członkiem Synodu KEA w RP (1997-2007). Przez parę lat przewodniczył Mazurskiego Stowarzyszenia Miłośników Twórczości Ernsta Wiecherta, którego był współzałożycielem.

Na Mazury trafił w latach studenckich, gdy władze kościelne delegowały go 15 października 1984 r. do pomocy w pracy parafialnej ks. Rudolfowi Bażanowskiemu na terenie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Sorkwitach. Z dniem ordynacji w dniu 26 czerwca 1986 r. został mianowany wikariuszem parafii w Kętrzynie z siedzibą w Sorkwitach. W latach 1986-1992 pełnił dodatkowo funkcję duszpasterza młodzieżowego Diecezji Mazurskiej. Od grudnia 1984 prowadzi nieprzerwanie chór parafialny, który bierze udział w diecezjalnych zjazdach chórów oraz często uświetnia uroczystości kościelne w innych parafiach.

W 1998 roku został laureatem "Złotej Dziesiątki Gazety Olsztyńskiej"- za otwarte serce i szerzenie ewangelii bez granic. Już osiem razy z zaproszenia i opieki parafii w Sorkwitach korzystały latem "dzieci Czernobyla" w wieku od 8 do 15 lat, które w sezonie letnim przyjeżdżają z Mińska, Mogilewa, Hotimska i Soligorska. Dzięki wsparciu ks. prob. Krzysztofa Mutschmanna i jego żony, Hanny Mutschmann, organizowano im wycieczki po Warmii i Mazurach, m.in. do Olsztyna, do parku dzikich zwierząt w Kadzidłowie, do Świętej Lipki. Każda prawie grupa odbywała też rejs parostatkiem w Mikołajkach.

Poza tym do parafii w Sorkwitach przyjeżdża od dziesięciu lat młodzież z Kaliningradu. W Sorkwitach odbywają się ogólnopolskie letnie obozy młodzieży ewangelickiej. We współdziałaniu z Diakonią Kościoła, w Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Sorkwitach otwarto w czerwcu 2002 r. Stację Socjalną, gdzie osobom potrzebującym oferuje się pomoc medyczną i praktyczną, a także pośrednictwo przy załatwianiu wizyt lekarskich, opiekunek społecznych oraz miejsca w Domu Pomocy. Proboszcz parafii w Sorkwitach sprawuje opiekę duszpasterską nad filiałami w Biskupcu Reszelskim, Raszągu i Rybnie.

 

Ks. Piotr Sitek

Urodził się 6 grudnia 1963 r. Ordynowany był 13 grudnia 1987 r. w kościele ap. Piotra i Pawła w Wiśle wraz z pięcioma innymi magistrami teologii. Jeszcze jako student odbywał praktykę kościelną w Suwałkach, delegowany "do pomocy w pracy parafialnej ks. sen. Pawłowi Kubiczkowi". Z dniem ordynacji powrócił do Suwałk jako wikariusz. Dnia 1 października 1991 r. został administratorem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Suwałkach. W tym samym roku otrzymał mianowanie na duszpasterza ewangelizacyjno-misyjnego Diecezji Mazurskiej. Parę lat później został proboszczem parafii w Suwałkach. W diecezji Mazurskiej sprawował opiekę duszpasterską przez 10 lat. Dnia 31 sierpnia 1997 r. zakończył tu działalność.

Ksiądz dr Piotr Sitek jest obecnie proboszczem pomocniczym w Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Goleszowie, w której I proboszczem jest ks. Roman Dorda. Współdziała z Centrum Misji i Ewangelizacji w Dzięgielowie w dziedzinie przekazywania treści biblijnych oraz informacji o życiu Kościoła za pośrednictwem regionalnej stacji UKF (Radio CCM). Między innymi, jest najbardziej zaangażowanym lektorem (czytającym powieści w odcinkach dla dorosłych) w luterańskim programie radiowym "Po prostu" w Gliwicach, działającym od 6 stycznia 2003 r. Zaangażowany jest w działalność ekumeniczną, uczestnicząc we wspólnych obchodach niektórych świąt, które prowadzą wspólnie goleszowscy księża z różnych parafii i wyznań.

 

 

Ks. Piotr Mendroch

Urodził się 7 kwietnia 1953 r. Ordynowany był 10 grudnia 1978 r. Po ordynacji skierowany został do parafii w Starym Bielsku, gdzie w latach 1979-1984 był wikariuszem ks. Manfreda Uglorza. W 1984 r., gdy zmarł dotychczasowy proboszcz parafii w Rybniku i Czerwionce ks. Edward Romański, ks. Piotr Mendroch został nowym administratorem tych parafii. Sprawował tam urząd duszpasterski do 1988 r. W czasie swego duszpasterstwa w parafii Czerwionka ksiądz Piotr Mendroch dał się poznać jako dobry organizator życia zborowego. Jego bezpośredni kontakt z członkami parafii, zarówno młodymi jak i w wieku sędziwym, doprowadziły do zwiększenia frekwencji na nabożeństwach oraz większego zainteresowania się życiem parafii.

Na stronach internetowych śląskiej parafii można jeszcze dziś przeczytać: "Kościół w Czerwionce administrowany duszpastersko przez księdza Piotra Mendrocha zmienił zasadniczo swój wystrój wewnętrzny. Wymieniono na nowe: ołtarz, chrzcielnicę i ambonę. Wielu parafian, w tym i młodzi ludzie, zaczęło częściej uczestniczyć w próbach chóru kościelnego, zebraniach zborowych, które ze względu na brak pomieszczenia przy kościele w Czerwionce odbywały się w parafii Rybnik. Dużą stratą dla parafii była przeprowadzka duszpasterska ks. Piotra Mendrocha do Mrągowa na Mazurach".

Na Mazury ks. Piotr Mendroch trafił w 1987r., gdy w mrągowskiej parafii ogłoszono wakans na stanowisko proboszcza, a on zgłosił swoją kandydaturę. Zgromadzenie Parafialne 20 grudnia 1987 r wybrało ks. Piotra Mendrocha na stanowisko proboszcza w Mrągowie. Dnia 28 stycznia 1988 r. bp Janusz Narzyński zatwierdził wybór. Rok później został czasowo także administratorem parafii w Sorkwitach.

Ks. Piotr Mendroch jest do tej pory proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mrągowie. W 1995 r. otrzymał również mianowanie na stanowisko duszpasterza więziennego, a w 1997 r. - na duszpasterza ewangelizacyjno-misyjnego Diecezji Mazurskiej. I te funkcje pełni nadal. Poza tym w Mrągowie co roku organizuje w sierpniu Tydzień Ewangelizacyjny. Zachęca mieszkańców regionu i całego kraju do udziału w mrągowskich spotkaniach - bez względu na wyznanie. Efekty są widoczne - co roku do miasta przyjeżdża coraz więcej młodych ludzi. W parafii odbywają się różne imprezy, jak koncerty jazzowe i występy zespołów muzycznych, seminaria, m.in. ogólnopolskie seminarium przedsiębiorców ewangelickich. Działa tu także Stacja Socjalna. Ks. Piotr Mendroch już drugą kadencję jest członkiem Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.

 

Ks. Piotr Żwak

Magister teologii ewangelickiej, po zdaniu I egzaminu kościelnego, ordynowany był 30 października 1988 r. razem z Witoldem Twardzikiem. Przed ordynacją, w ramach praktyki kościelnej, od początku lutego 1988 r. został delegowany "do pomocy w pracy parafialnej ks. Krzysztofowi Rejowi ma terenie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mikołajkach". Po ordynacji przez krótki czas był w Mikołajkach, ale w 1989 r., ze względu na zaistniałe nieporozumienia, nie kontynuował już pracy w Kościele.

Mieszka w Opolu. Jest profesjonalnym tłumaczem języka niemieckiego. Współpracuje z Akademią Bałtycką w Lubece. Towarzyszy niemieckim grupom studyjnym, które przyjeżdżają m.in. na Mazury. Pełni rolę tłumacza symultanicznego na konferencjach i seminariach naukowych. Jest też tłumaczem książek. M.in., gdy parę lat temu na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie zorganizowano wystawę poświęconą twórczości literackiej Johannesa Bobrowskiego, w bogatym katalogu-książce znalazły się liczne wiersze J. Bobrowskiego przełożone na język polski przez Piotra Żwaka.

 

Ks. Witold Twardzik

Urodził się 18 stycznia 1964 r. Pochodzi ze Świdnicy. Gdy był studentem Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, należał do zespołu AGAPE "5" i grał na organach elektrycznych. Ordynowany był 30 października 1988 r. (razem z Piotrem Zwakiem). Jest proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Pasymiu.

Z dniem ordynacji przybył w 1988 r. na Mazury. Został wikariuszem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Pasymiu. Dnia 1 kwietnia 1992 r. został tu mianowany administratorem parafii. Ponadto w latach 1992-2001 był duszpasterzem młodzieżowym Diecezji Mazurskiej. W 1996 r. został wybrany na stanowisko proboszcza. Od początku pracy kościelnej w Pasymiu oprócz opieki duszpasterskiej zajmuje się naprawami i konserwacją zabytkowego kościoła. Jako miłośnik muzyki organowej (sam gra na tym instrumencie), zajął się też renowacją zabytkowych organów, zapraszając do Pasymia dyrygenta, organistę i kompozytora muzyki kościelnej prof. Oskara Gottlieba Blarra z Dusseldorfu, który swoim autorytetem wspierał jego starania o odbudowę organów w kościele ewangelickim w Pasymiu ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej i pierwszy dokonał uroczystej inauguracji tego instrumentu (wraz z nagraniem na płytę) w roku 1998. W 1999 r. ks. Witold Twardzik zainicjował i organizuje nadal Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej, zapraszając znanych wykonawców z kraju i z zagranicy. Na diecezjalnym zjeździe chórów. który odbył się w Pasymiu, grą na organach zadebiutowała córka duchownego, nastoletnia Klaudia Twardzik, uczennica szkoły muzycznej w Olsztynie.

Ks. Witold Twardzik jest jednym z założycieli i prezesem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Pasymskiej "Kalwa". Dzięki intensywnej działalności tego stowarzyszenia, parafia zacieśnia współpracę z placówkami oświatowymi, samorządem lokalnym i młodzieżą szkolną. Wszyscy spotykają się wspólnie na imprezach organizowanych w Pasymiu i Dźwierzutach.

 

 

Ks. Marek Jerzy Uglorz

Urodził się 12 listopada 1964 r. w rodzinie duchownego ewangelickiego ks. Manfreda Uglorza i jego żony Anny zd. Gansel. Ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną jako mgr teologii. Ordynowany był 7 stycznia 1990 r. w Starym Bielsku. Ordynacji dokonał bp Janusz Narzyński.

Pracę kościelną na Mazurach rozpoczął 24 października 1989 r., delegowany "do pomocy w parafialnej pracy ks. Krzysztofowi Rejowi na terenie PEA w Mikołajkach". Z dniem ordynacji został wikariuszem tej parafii. W Mikołajkach pracował do 30 czerwca 1990 r. Potem był wikariuszem parafii w Skoczowie w Diecezji Cieszyńskiej. W latach 1996-2004 był proboszczem parafii w Brennej k. Cieszyna.

Ks. Marek Jerzy Uglorz jest ekumenistą i doktorem teologii ewangelickiej. Po 14 latach pracy kościelnej obecnie jest pracownikiem naukowym Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, adiunktem w Katedrze Wiedzy Starotestamentowej i Języka Greckiego, a także wykładowcą na Uniwersytecie Śląskim - Filia w Cieszynie. Mieszka w Ligocie k. Bielska-Białej.

 

Ks. Waldemar Kurzawa

Urodził się 8 marca 1964 r. Ordynowany był 15 lipca 1990 r. w Sorkwitach. Była to wielka uroczystość, gdyż oprócz niego Biskup Kościoła Janusz Narzyński ordynował w tym dniu na księży Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego również innych magistrów teologii: Franciszka Czudka, Romana Kluza i Adama Pilcha.

Z dniem ordynacji ks. Waldemar Kurzawa został jako wikariusz skierowany do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Działdowie. Po trzech latach został administratorem tutejszej parafii (1 października 1993). Przez pewien czas, aż do 1996 r., był też administratorem parafii w Ostródzie. W 1996 r. zgromadzenie parafialne wybrało ks. Waldemara Kurzawę na działdowskiego proboszcza. W Działdowie ewangelicy przez ponad pół wieku nie mieli kościoła. Nabożeństwa odprawiane były dotychczas w niewielkiej kaplicy urządzonej w plebanii przy ul. Jagiełły 28. a kościół w filiale parafii - w Lidzbarku Welskim. O tym, jaka była sytuacja ewangelików w przeszłości i jak doszło do budowy kościoła w Działdowie, można przeczytać w "Zwiastunie Ewangelickim" (2007 nr 20) w dwóch artykułach "Powstaje kościół w Działdowie" i "Długa tymczasowość...", napisanych przez ks. Waldemara Kurzawę, a podpisanych kryptonimem: XWK. Uchwała zgromadzenia parafialnego i zgoda Konsystorza to wiosna i lato 2005 r. Kolejne projekty budynku kościelnego (zmieniane, dostosowane do wymogów konserwatora zabytków) wykonał architekt Robert Futerhendler, współwyznawca z Karpacza. Dnia 18 maja 2007 r, starosta powiatu działdowskiego wydał pozwolenie na budowę, a już 21 czerwca rozpoczęto budowę. Głównym wykonawcą budowanego kościoła został Alfred Kościński.

Dnia 7 października 2007 r. odbyła się uroczystość wmurowania i poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę nowego kościoła. Aktu tego dokonał biskup Kościoła Janusz Jagucki w asyście zwierzchnika Diecezji Mazurskiej bp. Rudolfa Bażanowskiego oraz miejscowego proboszcza ks. Waldemara Kurzawy i ks. Jana Grossa. Tempo prac zadziwiające. Choć jeszcze zostały do wykonania prace wykończeniowe, budynek kościelny jest pod dachem. W Wigilię Narodzenia Pańskiego - 24 grudnia 2007 roku po raz pierwszy Parafia Ewangelicko-Augsburska w Działdowie przeżywała nabożeństwo w nowo wybudowanym kościele Zbawiciela. Stało się to dzięki bardzo wielkiemu zaangażowaniu proboszcza ks. Waldemara Kurzawy, Rady Parafialnej i wielu, wielu parafian.

 

Ks. Franciszek Czudek

Urodził się 1 lutego 1942 r. W młodości pracował przez długie lata jako górnik. W wieku dojrzałym ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną jako magister teologii ewangelickiej. Ordynowany był 15 lipca 1990 r. Z dniem ordynacji został wikariuszem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mikołajkach. Dnia 4 listopada 1990 r. - z udziałem biskupa Kościoła Janusza Narzyńskiego - odbyła się w Mikołajkach uroczystość położenia kamienia węgielnego pod Dom Parafialny.

Dnia 1 sierpnia 1993 r. ks. Franciszek Czudek został mianowany administratorem mikołajskiej parafii. Czasowo, do stycznia 1996 r., sprawował też administrację parafii w Rynie. W Mikołajkach dał się poznać jako energiczny i skuteczny budowniczy. W 1995 roku powstał Dom Opieki "Arka" w Mikołajkach, który zapewnia osobom w podeszłym wieku spędzenie godnej starości, w otoczeniu przyjaznych ludzi. Tu mogą liczyć na pielęgnację, opiekę lekarską, zabiegi rehabilitacyjne, zajęcia kulturalne i terapię zajęciową. Dyrektorem "Arki" jest małżonka ewangelickiego duchownego - Janina Czudek. Dzięki inicjatywie proboszcza z Mikołajek, w 2003 roku zaczął działać Dom Opieki "BETEZDA" w Ukcie, początkowo dla osób z uzależnieniem alkoholowym, aktualnie zapewnia opiekę i wsparcie 40 osobom uzależnionym od alkoholu i chorym psychicznie. Z inicjatywy duchownego szybko wybudowano też nowe pomieszczenia dla Muzeum Reformacji w Mikołajkach. Co prawda, placówka ta wciąż czeka na bardziej atrakcyjny program muzealny.

Ks. Franciszek Czudek, wieloletni proboszcz w Mikołajkach, jako społecznik cieszy się w województwie warmińsko-mazurskiego sporym szacunkiem i zaufaniem. Otrzymał wiele listów gratulacyjnych, podziękowań oraz dyplomów od Wojewody, Marszałka Województwa, okolicznych starostów powiatowych i burmistrzów gmin. W roku 2005 Rada Miasta Mikołajki przyznała księdzu tytuł "Honorowego Obywatela Miasta Mikołajki" za jego działalność charytatywną i ekumeniczną. W 2006 r. został uhonorowany nagrodą roku 2006 "Optimus Hominum" - za działalność humanitarną. W 2007 r. został laureatem nagrody ministra pracy i polityki społecznej " za wybitne i nowatorskie rozwiązania w zakresie pomocy społecznej".

Od stycznia 2008 r. ks. Franciszek Czudek przeszedł w stan spoczynku.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

MTE przed wyborami

W pierwszym kwartale tego roku kończy się II kadencja władz Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Za kilka tygodni podsumujemy nie tylko ostatni rok, ale całą czteroletnią kadencję. Stowarzyszenie jest niewielkie. Jak we wcześniejszych latach, liczy około pół setki członków. Uważam, że mogłoby zrobić więcej. Pracy jest wiele. Ale gdyby sumować to, co dotąd udało się zrobić, to przecież, mimo samokrytycznych ocen, otwarcie można rzec, że środowisko ewangelickie nie ma się czego wstydzić. W olsztyńskim świecie kultury nasze stowarzyszenie jest dobrze postrzegane. Wydane książki, ze względu na podejmowaną tematykę, nie tylko dokumentują ewangelicką obecność, przez lata z rzadka dostrzeganą, ale też ukazują mało znane karty z historii Warmii i Mazur. Jakkolwiek działalność Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego nie jest na miarę wygórowanych marzeń, to przecież, zarówno konferencje, jak i publikacje książkowe sprawiają, że dorobek MTE jest coraz powszechniej dostrzegany również poza środowiskiem ewangelickim.

Zgodnie ze statutem MTE, termin zebrania zostanie ogłoszony na dwa tygodnie przed Walnym Zebraniem. Jednak już teraz, na parę tygodni przed zgromadzeniem, warto zastanowić się nad tym, czego oczekujemy po stowarzyszeniu i jak sami możemy się włączyć w jego prace. Te pytania stawiam każdego roku. Oprócz dokumentowanie kultury ewangelickiej i mazurskiej, z czego stowarzyszenie jest znane, godna uwagi jest refleksja nad otwarciem nowych pół działalności. Byłoby dobrze, gdyby krąg osób chcących aktywniej uczestniczyć w życiu stowarzyszenia był szerszy. Jeżeli MTE ma się rozwijać, włączać w kręgi aktywności coraz nowe grupy zainteresowanych, to dyskusja nad przyszłością stowarzyszenia wydaje się konieczna. Oprócz oceny dotychczasowej pracy, ważny jest namysł nad tym, jak skonstruować program na przyszłość, wykraczający może poza realne możliwości, ale też bliski tym, którzy w jego realizacji widzieliby możliwości osobistego uczestnictwa.

Przed rokiem, na Walnym Zebraniu, Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie podjęło uchwałę o włączeniu się stowarzyszenia w przygotowanie jubileuszowych obchodów z okazji 130-lecia poświęcenia kościoła ewangelickiego w Olsztynie, które odbyły się w dniach 13 i 14 października 2007 roku. Jak wiadomo, MTE przygotowało w sobotę 13 października w kościele konferencję połączoną z koncertem chóru parafialnego, a jednocześnie wydało publikację książkową oraz przygotowało spotkanie towarzyskie w kaplicy. Ci, którzy brali udział w jubileuszu, zapewne pamiętają, że ta impreza była udana i wzbogaciła kościelne obchody. Redaktorem wydawniczym książki "Ewangeliccy duchowni i parafianie", która doprowadziła zakończenie roboty na czas, była moja żona Swietłana Kruk. O powodzeniu inicjatywy zadecydowało współdziałanie z ks. bp. Rudolfem Bażanowskim, zwierzchnikiem diecezji mazurskiej i - co tu warto podkreślić - bardzo aktywnym członkiem MTE.

Nie wszyscy zapewne wiedzą, że ks. bp Rudolf Bażanowski wiele czasu poświęcił na propagowanie treści ewangelickich w internecie. M.in. przygotował i umieścił na stronach internetowych Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego "Wykaz duchownych Diecezji Mazurskiej po 1945 roku". Korzystając z udostępnionych mi przez biskupa akt archiwalnych Diecezji Mazurskiej, a także poszukując i badając osobiście inne dokumenty, mogłem sporządzić sylwetki ewangelickich duchownych Diecezji Mazurskiej po 1945 roku. Są one prezentowane w ubiegłorocznych i tegorocznych numerach "Kartek Mazurskich". Co prawda, po sporządzeniu kilkudziesięciu sylwetek, chciałem zakończyć tę działalność. Ostatecznie jednak uznałem, że biogramy doprowadzę do końca XX wieku. Tak też się stało. Praca ta dobiega końca. Na opracowanie czekają sylwetki kobiet - instruktorek, katechetek, diakonis oraz absolwentek teologii wprowadzonych w urząd nauczania kościelnego. Jak zdążyłem się zapoznać z dostępnymi materiałami, ich rola w poszczególnych parafiach była nie do przecenienia, dane jednak o nich - są nader skromne.

Jeżeli chodzi o "Kartki Mazurskie", umieszczone na stronach internetowych, to oprócz sylwetek duchownych, sporo miejsca zajmuje dokumentacja ludowej kultury mazurskiej. Przedstawiony został "Rok mazurski w przysłowiach", z wyszczególnieniem mazurskich przysłów na każdy miesiąc. Jest to kilkanaście ładnych stron. Również redagowany przeze mnie "Mały słownik gwary mazurskiej" został rozbudowany. Od listopada ubr. ma nową, poszerzoną wersję. W "Kartkach Mazurskich" mamy też szkic o Marcinie Gerssu i jego "Gazecie Leckiej", który wygłosiłem podczas jubileuszu 180-lecia poświęcenia odbudowanego kościoła w Giżycku. Nasze stowarzyszenie na ogół nie działa "na poklask". Niemniej wiele razy Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie prezentowało się w lokalnym radiu i pojawiało się w prasie miejscowej i ewangelickiej; często miało to związek z artykułami i recenzjami napisanymi przez dr. Alfreda Czeslę.

Wszystkim, którzy wspierali Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie i jego działalność, a także przyłożyli cegiełkę do jego osiągnięć, serdecznie dziękuję. I wszystkich zapraszam do dyskusji o naszej przyszłości.

Erwin Kruk

 

O książkach

"Ewangeliccy duchowni i parafianie". Książka ta, wydana w październiku 2007 roku przez Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie, spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem w "Zwiastunie Ewangelickim" (2007 nr 24). Ks. Jan Badura zatytułował recenzję "Chce się czytać", pisząc na wstępie: "Kolejna książka, dająca sposobność poszerzenia swoich wiadomości o mazurskich ewangelikach: o minionej chlubnej przeszłości, a także o duchowym życiu - również we współczesności. O ewangelikach na Mazurach aż chce się czytać! Całość publikacji podzielona jest na kilka części. Napisali ją znani i kompetentni autorzy. Warto zaznaczyć, że trzech z nich jest laureatami Nagrody im. ks. Leopolda Otto, przyznawanej przez "Zwiastun Ewangelicki".

Książkę, do wydania której impulsem stał się jubileusz 130-lecia poświęcenia kościoła ewangelickiego w Olsztynie i zorganizowane z tej okazji sesja, rozpoczyna słowo bpa Rudolfa Bażanowskiego, zwierzchnika diecezji mazurskiej, o charakterze wstępu. Tematyka tekstów koncentruje się na wyjątkowo zasłużonych dla Kościoła ewangelickiego osobach z okresu powojennego."

Hieronim Skurpski: Szkicowniki z lat 1939-1964. - To pierwszy tom artystycznego pamiętnika nestora olsztyńskich plastyków, który zmarł kilkanaście miesięcy temu. Warto przypomnieć, że sędziwy artysta był częstym gościem na spotkaniach w Mazurskim Towarzystwie Ewangelickim. Wydawcą książki jest Warmińsko-Mazurskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych (Olsztyn 2007). We wprowadzeniu do szkicowników Małgorzata Jackiewicz-Garniec napisała: "Niewątpliwie najtrudniejszy był wybór rysunków ze szkicowników - ograniczona ilość stron pierwszego tomu narzuciła znaczny reżim. Podstawowym kryterium, jakie zastosowano przy wyborze rysunków, było oczywiście kryterium artystyczne, czysto formalne, ale starano się również pokazać całe bogactwo i różnorodność warsztatu artystycznego, poszukiwań twórczych. Nie sposób było również pominąć rysunków oddających klimat tamtych czasów, zdarzeń, miejsc. Niemniej, biorący do ręki niniejszy tom powinni mieć świadomość, że to zaledwie mała część tego, co kryją bruliony artysty."

Za rysunkami w tym tomie jest nieduży i ciekawy tekst "Zapisy z życia" Danuty Wróblewskiej. Trochę szkoda, że rysunki zaprezentowano tak, jakby nieważny był czas ich powstania, a niektóre portrety, o których artysta sam kiedyś mówił, pozbawione zastały nazwisk i towarzyszących im historii. Tom jednak jest interesujący. Jego zawartość uzupełniają refleksje Hieronima Skurpskiego o szkicownikach, a także fragmenty notatek "Z dzienników 1954-1964" oraz jego biogram.

"Tragarz duchów. Zbiór podań ludowych z Mazur" . Zebrał, przełożył i opracował Jerzy Marek Łapo. - Książka ukazała się nakładem wydawnictwa "Waldemar Mierzwa-Retman Dąbrówno 2007". Jest ładnie wydana, ma twardą oprawę. Należy do serii "Moja Biblioteka Mazurska". Autor opracowania we wstępie kreśli historię zainteresowania różnych osób folklorem mazurskim od XVIII wieku po czasy współczesne. Zwraca uwagę na pierwszą publikacją książkową, którą była praca Wilhelma Tettaua i Jodokusa Temmego "Die Volkssagen Ostpreussens, Litthauens und Westpreussens" z 1837 roku. Podkreśla rolę polskojęzycznych czasopism i kalendarzy z XIX wieku w upowszechnianiu mazurskiego folkloru w formie pisanej. Przypomina, że w XX wieku na uniwersytecie w Królewcu utworzono Instytut Badań Regionalnych i Ludoznawczych. Jego zasoby wykorzystał Eryk Pohl opracowując dzieło "Die Volkssagen Ostpreussens", wydane w 1943 roku. To właśnie dzieło stało się podstawą do obecnego opracowania interesujących i mało znanych podań, jakiego podjął się Jerzy Marek Łapo z Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie. Autor opracowanych podań ludowych z Mazur napisał: "Zamieszczone tutaj podania zostały przełożone z języka niemieckiego. Jestem przekonany, iż zanim zostały zapisane w tym języku, wiele z nich, z pokolenia na pokolenie było przekazywanych po polsku." Jest to druga książka Jerzego Marka Łapo, po wydanej wcześniej w tym samym wydawnictwie książce "W cieniu Zamkowej Góry".


KARTKI MAZURSKIE, 2008 Styczeń Nr 1 (55) Rok IX. Red. E.K.
Biuletyn Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego.
Adres: 10 - 026 Olsztyn, ul. Stare Miasto 1,
tel. + 48 89 527-22-45
Konto: PKO BP II/0 Olsztyn 93 1020 3541 0000 5002 0091 1180
http://diec.mazurska.luteranie.pl/pl/mte.html
http://www.mtew.prv.pl


Powrót do poprzedniej strony
Wydrukuj stronę

(c) 2008.01.28 - Diecezja Mazurska KEA w RP - olsztyn@luteranie.pl