KARTKI MAZURSKIE

2011 Marzec Nr 3 (91) Rok XII
Biuletyn Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Olsztynie

"Spadek" z nagrodą im. Reymonta

Laudacja Erwina Kruka

Olsztyńskie gratulacje

Walne Zebranie MTE

"Spadek" z nagrodą im. Reymonta

Rozstrzygnięta została XVII edycja Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta. Podobnie jak w poprzednich edycjach, kandydatów do Nagrody zgłaszali członkowie Jury - pisarze, dotychczasowi laureaci Nagrody, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Związek Literatów Polskich i Związek Rzemiosła Polskiego.
Obradujące w dniu 3 marca 2011 roku Jury Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta przyznało następujące nagrody:
W kategorii "Za twórczość całego życia" Henryk Bereza - polski krytyk literacki, eseista, redaktor miesięcznika "Twórczość" oraz Roman Śliwonik- wybitny poeta, klasyk poezji współczesnej.
W kategorii "Za książkę roku" nagrodę otrzymali: Henryk Bardijewski - za książkę "Wyprawa do kraju księcia Marginała" oraz Erwin Kruk - za opowieść "Spadek. Zapiski mazurskie 2007- 2008". Jak podano w komunikacie jury, Erwin Kruk jest wybitnym poetą, prozaikiem i eseistą o imponującym, uznanym dorobku.

Książkę wydała Oficyna Wydawnicza Retman, a jej promocja odbyła się 1 października 2009 roku w Salach Kopernikowskich olsztyńskiego zamku.

"Spadek" to prowadzony przez Erwina Kruka w latach 2007-2008 dziennik, ale bez rozdziałów, podziału na dni, miesiące i lata, w którym przeplatają się różne historie. Głównym wątkiem jest próba odzyskania przez będącego rodowitym Mazurem pisarza, rodzinnego spadku pod Nidzicą, gdzie zachował się dom rodzinny Kruków, las i ziemia. Problem polega jednak na tym, że dla tych nieruchomości założono już nowe księgi wieczyste, uznając, że nikt już po nie się nie zgłosi.

Uroczystość wręczenia Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta odbyła się 23 marca 2011 r. w siedzibie Związku Rzemiosła Polskiego w Warszawie. Erwin Kruk był na jej wręczaniu. Podczas uroczystości odczytano laudację, którą napisał prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Sergiusz Sterna-Wachowiak.

 

 

Laudacja Erwina Kruka

Wybitny poeta, prozaik i eseista o imponującym, uznanym dorobku, po dwudziestu latach "milczenia w prozie" napisał świetną książkę. Erwina Kruka Spadek. Zapiski mazurskie 2007-2008 (Oficyna Wydawnicza "Retman", Dąbrówno 2009) to opowieść nawiązująca do jego próz, zatytułowanych Drogami o świcie (1967), Na uboczu święta (1967), Rondo (1971), Pusta noc (1976), Łaknienie (1980), a przede wszystkim - już nie tylko warsztatem, językiem, ambicją narracyjną, lecz także najgłębszą przyczyną sprawczą i pułapem natchnienia - do pamiętnej Kroniki z Mazur (1989).

Forma dziennika i autobiograficzna historia spadku, niemożności odzyskania domu przodków - służy tu ekspresji niezwykle sugestywnej, tyle intymnej, ile historiozoficznej, gorzkiej prawdy o końcu narodu Mazurów, który z winy sąsiadów, Niemiec i Polski, znika z mapy i orbity Europy podobnie, jak kiedyś naród Prusów. Sylwiczna postać literacka kroniki, zapisków, dziennika, od lat bliska Erwinowi Krukowi, zostaje w Spadku doprowadzona do maestrii jako całkiem współczesna, a zarazem na wskroś uniwersalna, w końcu metafizyczna w wyrazie forma jak gdyby ostatniego rozdziału księgi Krainy Nod, Atlantydy Północy, ze wszystkimi tego stanu rzeczy wstrząsającymi pisarskimi konsekwencjami. Sprawiają one, że opowieść okazuje się zapisem apokalipsy całego narodu, dokonującej się za sprawą "zwyczajnego zła", jak nazywa ten rodzaj ludzkiej deprawacji Hannah Arendt.

To dzieło najwybitniejszego z poetów i prozaików Mazurów, syna dobrzyńskiego chłopa Hermana Kruka i Mety ze Stachów, który w swojej twórczości dokazał uniwersalizacji problematyki tylko pozornie regionalnej czy peryferyjnej, podnosząc ją do miary i wagi przejmującego świadectwa literackiego o dramatycznym, nośnym moralnie, literacko i intelektualnie znaczeniu. W opowieści Kruka uderza realizm, konkret, precyzja języka, który najpierw ogarnia i uwydatnia, a zaraz potem czy właściwie jednocześnie, w tym samym geście pisarskim, utwierdza świat przedstawiony w pewności istnienia. Pisarz sublimuje obraz świata do jego wymiaru rzeczywistego, to znaczy do przywróconej mu sposobami literatury, utraconej czy zagrożonej poza dziełem literackim jedni "tego, co fizykalne" i "tego, co subtelne": materii i jej energii duchowej. Osiąga to siłą wyobraźni, niesprzeczną z humusem swej "małej ojczyzny" czy konkretem egzystencjalnego doświadczenia. "Nie znam bardziej radykalnego wysiłku stwarzającego wyobraźnię, niż świat poetycki Kruka" - napisał kiedyś Krzysztof Karasek. Odnoszę to spostrzeżenie poety Karaska z całą mocą także do mazurskiej prozy Erwina Kruka, której walor poetycki oznacza "to, co rzeczywiste". Zrównuje metaforę z prawdą, a słowo z rzeczą - w konkrecie tworzywa literackiego.

Konkret ten, słowo, metafora, owoc wyobraźni, jedyny może zastąpić fotografię rozumianą jako Baudrillardowskie "lustro z pamięcią" - i Erwin Kruk w istocie wciąż przeciwstawia wyobraźnię, czyli także doświadczenie, wspomnienie i tożsamość prywatną, radykalnie pojedynczą - zapomnieniu, niepamięci i nicestwu. Ich widmo ujrzał przecie wcześnie i pochwycił w wersach poematu Kaplica w Olsztynku:

Naprawdę, to wszystko było w lustrze.
Ale teraz, kiedy staram się tam wrócić,
Ono mnie już nie rozpoznaje.

Reszta, całe twórcze życie pisarza - jest przecieraniem lustra, ciemniejącego i zachodzącego mgłą niepamięci i niepoznania. "Mazurzy pożyli u nas czas jakiś - pisał Igor Newerly - i wyjechali. Wyjechali i będą Niemcami. A ci nieliczni, którzy pozostali - są Polakami. Nie ma sprawy mazurskiej - jest ona na sumieniu rządu i narodu. A ponieważ sumienie stanowi górny pułap literatury, to sprawa mazurska, sprawa porażki narodu, nie powinna wygasnąć z wyjazdem Mazurów. Tylko sto czy dwieście tysięcy, powiadają, co za problem? (.) Historia literatury zna przykłady, kiedy walczono na ostrze o życie, o krzywdę jednego człowieka, i była to wielka literatura".

Do literatury krzywdy jednego człowieka, do tej wielkiej literatury - dołącza teraz Spadek Erwina Kruka.

Warszawa, 23 marca 2011 roku

Sergiusz Sterna-Wachowiak
Prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich

Olsztyńskie gratulacje

W dniach, gdy pojawiły się w prasie lokalnej informacje o nagrodzie im. Reymonta, list gratulacyjny Erwinowi Krukowi przesłał prezydent Olsztyna Piotr Grzymowicz: W liście m.in. napisał: "Swoją twórczością dowodzi Pan, że rdzenni mieszkańcy Warmii i Mazur są strażnikami i gwarantami tradycji tej krainy, mają nowym pokoleniom jej mieszkańców jeszcze wiele do przekazania. Uhonorowanie Pana najnowszej książki prestiżową nagrodą Związku Rzemiosła Polskiego, której laureatami są m.in. Jan Józef Szczepański, ks. Jan Twardowski, Tadeusz Różewicz, Wiesław Myśliwski, Julia Hartwig czy Tadeusz Konwicki, tę prawdę potwierdza." O nagrodzie za "Spadek" nie zapomniała wicemarszałek województwa Urszula Pasławska. Na swoim blogu m.in. napisała: "To wielkie wyróżnienie dla wszystkich mieszkańców Warmii i Mazur, a już szczególnie rdzennych Mazurów. W środę 23 marca pisarz Erwin Kruk odebrał w Warszawie nagrodę literacką im. Władysława Reymonta za "Spadek. Zapiski Mazurskie 2007- 2008".

 

Walne Zebranie MTE

W niedzielę 13 marca 2011 r. odbyło sie w Olsztynie walne zebranie Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Przewodniczący MTE E. Kruk odczytał sprawozdanie za rok ubiegły. Sprawozdanie jest zamieszczone w "Kartkach Mazurskich" (2011 nr 2). Zebrani zapoznali się też z protokołem Komisji Rewizyjnej i po dyskusji poparli jej ustalenia. Jednogłośnie zatwierdzono sprawozdanie finansowe i wynik finansowy Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego za rok 2010. Udzielono też członkom Zarządu Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego absolutorium za miniony rok sprawozdawczy.

W dyskusji udział wzięli m.in., ks bp Rudolf Bażanowski, Beata Wacławik, Swietłana Kruk, prof. Jan Kisza, Zofia Jurczyk, Erwin Kruk. Uchwalono zarys programu na rok bieżący.

 


KARTKI MAZURSKIE, 2011 Marzec Nr 3 (91) Rok XII Red. E.K.
Biuletyn Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego.
Adres: 10 - 026 Olsztyn, ul. Stare Miasto 1,
tel. + 48 89 527-22-45
Konto: PKO BP II/0 Olsztyn 93 1020 3541 0000 5002 0091 1180
http://www.luteranie.pl/diec.mazurska/pl/mte.html
http://www.mtew.prv.pl


Powrót do poprzedniej strony
Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie
Wydrukuj stronę

(c) 2011.03.31 - Diecezja Mazurska KEA w RP - olsztyn@luteranie.pl